طلاق

سیر تا پیاز قوانین طلاق

نهاد خانواده مهمترین نهاد اجتماعی است و اصولاً گرایش قانونگذاران به حفظ استحکام این نهاد مهم است منتها گاهی نمی توان یک خانواده را نجات داد و مجبور به پذیرش طلاق به عنوان تنها راه حل هستیم. طلاق در حقوق ایران عمل حقوقی یک طرفه ای است که طبق مقررات ایران مرد می تواند از دادگاه صدور گواهی عدم سازش را بخواهد البته نوعی دیگر از طلاق نیز تحت عنوان طلاق به درخواست زن مطرح است که باید دلیلی مانند ترک انفاق یا عسر و حرج و .. ارائه نماید و در انتها باید افزود نوع سومی نیز از طلاق وجود دارد که طلاق توافقی نامیده می شود. طلاق توافقی به درخواست هردو نفر زوج و زوجه صورت می گیرد و شرایط خاص خود را دارد.

تعریف طلاق، انواع و شرایط طلاق

«طلاق» عبارتست از انحلال نکاح دائم یا در اصطلاح حقوقی عمل حقوقی یکطرفه و ایقاعی است تشریفاتی که به عقد نکاح خاتمه می دهد. طلاق مختص عقد دائم است و در عقد موقت با بذل مدت یا انقضای مدت روبرو هستیم و طلاق در نکاح موقت مفهومی ندارد. طلاق به دو نوع باین و رجعی تقسیم می شود و شرایطی دارد که عبارتست از:

شرایط طلاق دهنده که عبارتست از بلوغ، عقل، اختیار. شرایط زن نیز عبارتست از این که زن در طهرغیرمواقعه باشد. درحال حاضر ابتدا یکی از زوجین یا هردو دادخواست درخواست صدور گواهی عدم سازش می نمایند و پس از صدور گواهی عدم امکان سازش به دفتر ازدواج و طلاق مراجعه و صیغه طلاق را جاری می کنند.

چطور می توانم سریع طلاق بگیرم؟

این سوالی است که اصولاً خانمها از ما می پرسند زیرا طلاق به درخواست زوجه قدری با مشکلات روبرو می شود و اصولاً گرفتن طلاق برای خانمها راهی دشوار و طولانی است. ابتدایی ترین شرط برای درخواست طلاق از طرف زوجه این است که دلیلی مانند عسر و حرج یا ترک انفاق ارائه کنید. اصولا مرد می تواند بدون ذکر دلیلی درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش نماید منتها زن باید دلیلی مانند نقض یکی از بندهای نکاح نامه را ذکر کند. شاید بتوان گفت سریع ترین راه برای طلاق به درخواست زن این است که زن وکالت در طلاق را داشته باشد. به همین دلیل بسیاری از افراد جهت جلوگیری از طلاق معتقدند نباید به زوجه وکالت در طلاق داد.

اگر بخواهم طلاق بگیرم باید مهریه ام را ببخشم؟

خیر پاسخ به این سوال منفی است و طلاق گرفتن نیازی به بخشیدن مهریه ندارد منتها در رویه عملی بارها مشاهده شده که طلاق توافقی از طرف مرد و زن واقع شده و زن در ازای بخشیدن مهریه رضایت همسر خود را مبنی بر طلاق اخذ می کند منتها این به این معنی نیست که شما برای طلاق حتما باید مهریه را ببخشید. شما می توانید با استناد به دلایلی مانند ترک انفاق یا عسر و حرج درخواست طلاق کنید و اگر بتوانید عدم پرداخت نفقه یا عسر و حرج خود را  اثبات کنید می توانید طلاق بگیرید و همزمان با درخواست طلاق می توانید مهریه خود را نیز مطالبه نمایید.

طلاق به درخواست زن

از آنجایی که طبق قوانین ایران طلاق حق مرد دانسته شده زوجه برای طلاق باید شرایطی را اثبات کند که عبارتست از: ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول، اعتیاد مضر شوهر،نپرداختن نفقه حداقل به مدت ۶ ماه، بچه دار نشدن زوج،مریضی سخت علاج شوهر،امراض مقاربتی شوهر، محکومیت شوهر به زندان بالای ۵ سال یا ارتکاب به جرایمی که بر خلاف شان زوجه است، ترک زندگی توسط زوج، سورفتار و سو معاشرت ( ضرب و جرح، توهین،)اثبات خیانت همسر در دادگاه،عدم تهیه مسکن برای مدت غیر متعارف،با شرایطی کراهت شدید زوجه همراه با بذل کل مهریه، نداشتن رابطه جنسی برای مدت غیر متعارف،بلاتکلیف رها کردن زوجه، مشکلات زناشویی ناشی از عیوب مرد، رابطه جنسی غیر متعارف و با شرایطی دوری طولانی زوجین از همدیگر.

طلاق به درخواست مرد

مقررات ایران از احکام فقهی گرفته شده و مطابق آن طلاق حق مرد است و مرد صرفاً می تواند به زن وکالت در طلاق بدهد و این حق قابل انتقال نیست و مرد می تواند هروقت بخواهد درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش نماید و نیاز به ارائه دلیل یا شرایط خاصی نیست تنها شرایطی که مرد باید داشته باشد عبارتست از این که مرد باید عاقل بالغ و دارای اراده و اهلیت باشد.

صفر تا صد طلاق توافقی

طلاق ممکن است به درخواست مرد باشد یا به درخواست زن منتها نوع سومی از طلاق نیز مطرح است که با توافق دو طرف تقاضا می شود که طلاق توافقی نامیده می شود و برخی معتقدند این نوع طلاق از حقوق فرانسه گرفته شده و برخی به دنبال یافتن منشأ فقهی برای آن هستند درهرصورت در رویه عملی فرقی نمی کند که مبنای آن چه باشد برای طلاق توافقی معمولاً زن از همه یا بخشی از مهریه اش صرف نظر و در ازاء آن رضایت مرد را برای طلاق می گیرد. طلاق توافقی خیلی سریع تر انجام می شود و اگر حوصله رفت و آمد به دادگاه و سروکله زدن ندارید بهترین راه حل طلاق توافقی است.

اگر مرد طلاق ندهد چگونه می توانم طلاق بگیرم؟

اگر زن درخواست طلاق نماید و نتواند دلیلی برای طلاق ذکر و اثبات کند طلاق برای او دشوار خواهد شد. از آنجایی که طبق قوانین ایران طلاق حق مرد دانسته شده زوجه برای طلاق باید شرایطی را اثبات کند که عبارتست از: ازدواج مجدد بدون رضایت همسر اول، اعتیاد مضر شوهر،نپرداختن نفقه حداقل به مدت ۶ ماه، بچه دار نشدن زوج،مریضی سخت علاج شوهر،امراض مقاربتی شوهر، محکومیت شوهر به زندان بالای ۵ سال یا ارتکاب به جرایمی که بر خلاف شان زوجه است، ترک زندگی توسط زوج، سورفتار و سو معاشرت ( ضرب و جرح، توهین،) اثبات خیانت همسر در دادگاه،عدم تهیه مسکن برای مدت غیر متعارف،با شرایطی کراهت شدید زوجه همراه با بذل کل مهریه، نداشتن رابطه جنسی برای مدت غیر متعارف،بلاتکلیف رها کردن زوجه، مشکلات زناشویی ناشی از عیوب مرد، رابطه جنسی غیر متعارف و با شرایطی دوری طولانی زوجین از همدیگر. اگر این دلایل وجود نداشته باشد تنها راه  شما توافق با مرد برای طلاق توافقی است.

برای طلاق چقدر باید هزینه کنم؟

طلاق توافقی هزینه کمتری دارد زیرا آسانتر بوده و دردسر کمتری دارد وکلا نیز حق الزحمه کمتری دریافت می کنند. هزینه های معمول انجام طلاق توافقی علاوه بر حق الزحمه وکیل عبارتست از؛

هزینه های ثبت دادخواست و برگهای پیوست آن که در خدمات الکترونیک قضایی یا دفاتر دادگاههای خانواده صورت می گیرد.

هزینه تنظیم دادخواست

هزینه دادرسی

هزینه مشاوره در مراکز مشاوره خانواده .

هزینه ثبت طلاق در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق .

حقوق مالی زن در طلاق

قبل از وقوع طلاق باید تکلیف مهریه زن روشن شود. اولین حق مالی که به زن تعلق می گیرد مهریه اوست و بعلاوه اگر زن درخواست نفقه کرده باشد نفقه معوقه درصورتی که زن ناشزه نباشد به او تعلق می گیرد بعلاوه اگر مرد درخواست طلاق دهد و زن راضی به طلاق نباشد به زن اجرت المثل کارهایی که در خانه زوج و به دستور او انجام داده است تعلق می گیرد. قانونگذار با پیش بینی نهاد اجرت المثل قصد حمایت مالی از زنان را داشته که متاسفانه موفق نبوده و علاوه بر عدم تامین مالی زنان شأن ایشان نیز حفظ نشده است و بهتر بود که خسارت معنوی یا مستمری ماهیانه پیش بینی می شد تا هم شان زن حفظ شود و هم حمایت مالی از او صورت می گرفت.

تفاوت حق طلاق و وکالت در طلاق

طلاق عمل حقوقی یکطرفه و حق مرد است و غیرقابل انتقال است آنچه به عنوان حق طلاق مطرح می شود استباه متداولی است که درواقع وکالت در طلاق است که بعنوان حق طلاق نامیده می شود.بسیاری از افراد پیشنهاد می کنند که به جای مهریه وکالت در طلاق را بگیرید که تجربه نشان داده این امر نیز نتوانسته حافظ خانواده و حقوق زن باشد و صرفاً طلاق را آسانتر نموده است.

برای طلاق به کدام دادگاه بروم؟

به‌منظور رسیدگی به امور و دعاوی خانوادگی، قوه قضائیه موظف است ظرف سه سال از تاریخ تصویب این قانون در کلیه حوزه‌های قضائی شهرستان به تعداد کافی شعبه دادگاه خانواده تشکیل دهد. تشکیل این دادگاه در حوزه‌های قضائی بخش به ‌تناسب امکانات به تشخیص رئیس قوه قضائیه موکول است و تا زمانی که دعاوی خانواده تشکیل نشده، دادگاه‌های عمومی حقوقی در آن حوزه با رعایت تشریفات مربوطه و مقررات قانون خانواده بر دعاوی خانوادگی رسیدگی خواهند کرد.

در حوزه قضائی بخش‌هایی که دادگاه خانواده تشکیل نشده است، دادگاه مستقر در آن حوزه با رعایت تشریفات مربوط و مقررات این قانون به کلیه امور و دعاوی خانوادگی رسیدگی می‌کند، مگر دعاوی راجع به اصل نکاح و انحلال آن‌ که در دادگاه خانواده نزدیک‌ترین حوزه قضائی رسیدگی می‌شود.به صراحت ماده چهار قانون خانواده جدید، رسیدگی به دعوای طلاق در صلاحیت دادگاه خانواده می‌باشد.

 

 

کدام دادگاه از نظر صلاحیت محلی صالح است؟

در دعاوی و امور خانوادگی مربوط به زوجین، زوجه می‌تواند در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل سکونت خود اقامه دعوا کند مگر در موردی که خواسته، مطالبه مهریه غیرمنقول باشد. هرگاه زوجین دعاوی موضوع صلاحیت دادگاه خانواده را علیه یکدیگر در حوزه‌های قضائی متعدد مطرح کرده باشند، دادگاهی که دادخواست مقدم به آن داده شده است صلاحیت رسیدگی را دارد. چنانچه دو یا چند دادخواست در یک روز تسلیم شده باشد، دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به دعوای زوجه را دارد به کلیه دعاوی رسیدگی می‌کند. هرگاه یکی از زوجین مقیم خارج از کشور باشد، دادگاه محل اقامت طرفی که در ایران اقامت دارد برای رسیدگی صالح است. اگر زوجین مقیم خارج از کشور باشند؛ ولی یکی از آنان در ایران سکونت موقت داشته باشد، دادگاه محل سکونت فرد ساکن در ایران و اگر هر دو در ایران سکونت موقت داشته باشند، دادگاه محل سکونت موقت زوجه برای رسیدگی صالح است. هرگاه هیچ‌یک از زوجین در ایران سکونت نداشته باشند، دادگاه شهرستان تهران صلاحیت رسیدگی را دارد، مگر آنکه زوجین برای اقامه دعوا در محل دیگر توافق کنند. هرگاه ایرانیان مقیم خارج از کشور امور و دعاوی خانوادگی خود را در محاکم و مراجع صلاحیت‌دار محل اقامت خویش مطرح کنند، احکام این محاکم یا مراجع در ایران اجرا نمی‌شود مگر آنکه دادگاه صلاحیت‌دار ایرانی این احکام را بررسی و حکم تنفیذی صادر کند.

آیا طلاق اعتبار امر مختومه دارد؟

تا زمانی که رابطه زوجیت بین دو نفر برقرار است حدوث شقاق و ناسازگاری و احتمال وقوع طلاق نیز وجود دارد مطابق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی مرد حق دارد زن خود را طلاق دهد و در قانون مدنی برای طلاق مراتبی مقرر شده است طلاق اول و دوم و سوم الی آخر. زن نیز می‌تواند به دلایلی که در قانون مدنی منعکس است درخواست طلاق کند؛ بنابراین، درخواست طلاق از سوی زن همیشه باید متکی به دلیل باشد حال اگر درخواست طلاق از سوی زن به لحاظ عدم تکافوی دلیل رد شود و بعداً با پیدایش دلیل مجدداً درخواست طلاق نماید به نظر می‌رسد رد ادعای سابق نمی‌تواند موجب امر مختومه شود همچنین اگر مرد از محکمه اجازه طلاق بگیرد لیکن صیغه طلاق را جاری نکند و به زندگی مشترک ادامه دهد و بعدها بخواهد زن خود را طلاق دهد اجازه سابق بر طلاق موجب ایجاد امر مختومه نمی‌گردد؛ زیرا تا زمانی که رابطه زوجیت باقی است امکان حدوث شقاق و اختلاف نیز وجود دارد.